Co to jest i po co ludzie to biorą
Witamina E to rozpuszczalny w tłuszczach przeciwutleniacz, czyli substancja wiążąca reaktywne formy tlenu. Badania laboratoryjne i obserwacyjne sugerowały, że może chronić serce i przed rakiem, jak ujmuje to wstęp przeglądu z 2005 roku. W załączniku do rozporządzenia 432/2012 jest oświadczenie o ochronie komórek przed stresem oksydacyjnym. To opis roli, a nie wynik badań na ludziach, które przyniosły inny obraz.
Co pokazują badania
Przegląd dla amerykańskiej grupy USPSTF z 2022 roku porównał suplementy u zdrowych dorosłych w 84 badaniach i ponad 739 tys. osób. Witamina E nie była związana ze śmiertelnością (OR 1,02; 9 badań, ponad 107 tys. osób), ze zdarzeniami sercowo-naczyniowymi (0,96) ani z zachorowaniami na raka (1,02). Przedziały ufności obejmują 1, czyli brak różnicy. Autorzy piszą, że dowody korzyści dla pozostałych suplementów były niejednoznaczne, minimalne lub żadne, a w ograniczonych danych witamina E mogła się wiązać z wyższym ryzykiem udaru krwotocznego.
Badanie na 29 133 palaczach w wieku 50-69 lat podawało 50 mg alfa-tokoferolu dziennie przez 5-8 lat. Nie zmniejszył on zachorowań na raka płuc (zmiana -2%). Rzadziej rozpoznawano za to raka prostaty, ale to był wynik dodatkowy, a w tej samej grupie odnotowano więcej zgonów z powodu udaru krwotocznego.
Metaanaliza 19 badań na ponad 135 tys. osób pokazała, że przy dawkach od 400 IU dziennie śmiertelność była wyższa o 39 zgonów na 10 000 osób (przedział 3-74), a przy niskich dawkach nie. Autorzy zastrzegają, że badania z wysokimi dawkami były często małe i dotyczyły osób chorych, więc nie wiadomo, jak to wygląda u zdrowych. Przegląd USPSTF z 2022 roku nie pokazał wzrostu śmiertelności w ujęciu zbiorczym, więc ten sygnał nie jest pewny, ale też nie został rozstrzygnięty.
Metaanaliza badań na kobietach z endometriozą wskazała na mniejszy ból po witaminie E, z witaminą C lub bez niej. Jedna z prób dawała witaminy C i E razem, 800 IU E z 1000 mg C przez 8 tygodni, 60 kobietom. To inna grupa i połączenie, więc nic z tego nie wynika dla zdrowego mężczyzny. Przegląd 32 metaanaliz uznał za spójnie potwierdzony tylko związek poziomu we krwi z astmą u dzieci, a dla suplementów jedynie sugestywne efekty na funkcję naczyń i CRP.
Dawki, które badano
W badaniu palaczy było 50 mg dziennie, w badaniu endometriozy 800 IU z witaminą C przez 8 tygodni. Dzieci z talasemią dostawały 400 mg dziennie przez rok. Na etykietach spotkasz mg i IU, a przelicznika między nimi nie sprawdzano. To dawki z prób, nie zalecenia. W przeglądzie z 2005 roku wzrost ryzyka wiązał się z dawkami od 400 IU, a zależność od dawki było widać powyżej 150 IU dziennie.
Kto powinien uważać
Pierwszy znak ostrzegawczy to wysokie dawki. Dotyczy to też palaczy, u których w dużym badaniu zauważono więcej udarów krwotocznych. Jeśli bierzesz leki wpływające na krzepliwość krwi albo czeka cię zabieg, powiedz lekarzowi o suplemencie. Witamina E bywa składnikiem kilku produktów naraz, więc łatwo przekroczyć zamierzoną dawkę.
Co z tego wynika
Zdrowy mężczyzna nie ma w tych badaniach powodu, żeby brać witaminę E w kapsułkach. Duże przeglądy nie widzą korzyści, a przy wysokich dawkach pojawia się sygnał ryzyka. Osobnego suplementu po 400 IU dziennie i więcej naszym zdaniem lepiej unikać.