Co to jest i po co ludzie to biorą
Nattokinaza to enzym wytwarzany przez bakterie podczas fermentacji soi na japońskie natto. W laboratorium rozkłada fibrynę, białko, z którego zbudowane są skrzepy. Stąd pomysł, że doustna kapsułka może „rozrzedzać krew” i chronić naczynia. Badania na ludziach tego pomysłu w odniesieniu do miażdżycy na razie nie potwierdzają, a prace z probówek i zwierząt nie są dowodem na działanie kapsułki u człowieka.
Co pokazują badania
Najwięcej danych dotyczy ciśnienia. Metaanaliza 6 prób (546 osób) wykazała spadek ciśnienia skurczowego o 3,45 mmHg i rozkurczowego o 2,32 mmHg względem placebo. W próbie na 86 osobach (ukończyło 73) z ciśnieniem skurczowym 130-159 mmHg, bez leczenia, po 8 tygodniach spadek skurczowego wyniósł 5,55 mmHg.
Najdłuższa próba daje chłodniejszy obraz. W badaniu na 265 osobach bez choroby serca, ze średnią wieku 65 lat, po medianie 3 lat nattokinaza nie zmieniła tempa narastania grubości ściany tętnicy szyjnej ani jej sztywności. Nie zmieniło się też ciśnienie ani żaden z badanych wskaźników krwi. Autorzy piszą o wyniku zerowym u zdrowych osób o niskim ryzyku.
Cholesterol wypada niejednoznacznie. W metaanalizie przy niskiej dawce łącznej cholesterol całkowity i LDL były wyższe niż w grupie kontrolnej, a HDL niższy. Metaanaliza wykazała też nieco wyższą glukozę (o 0,40 jednostki). Spadek cholesterolu znaleźliśmy w 4-miesięcznej próbie na 113 osobach z dyslipidemią, ale tam nattokinazę podawano z czerwonym ryżem, więc nie wiadomo, który składnik zadziałał. W próbie na 120 osobach ze zwężeniem tętnic 6 miesięcy nattokinazy nie poprawiło ogólnej sprawności poznawczej (do końca dotrwało 88 osób, a pojedyncza poprawa w jednej części testu pochodzi z analizy eksploracyjnej).
Dawki, które badano
Najczęściej były to kapsułki lub dawki po 2000 FU (FU to jednostki fibrynolityczne, miara aktywności enzymu). W próbie ciśnieniowej przez 8 tygodni, w próbie miażdżycowej przez około 3 lata. W badaniu poznawczym podano 8000 FU dziennie przez 6 miesięcy. To opis badań, nie zalecenie.
Kto powinien uważać
W przeglądzie badań nie zgłoszono istotnych zdarzeń niepożądanych, a próba na 113 osobach nie znalazła zmian w krzepnięciu, wątrobie i nerkach. Mimo to krwawienie to oczywiste pytanie przy enzymie rozkładającym fibrynę. Badanie laboratoryjne i in vivo pokazało, że nattokinaza razem z heparyną wydłuża czas krzepnięcia. Tego nie sprawdzono u ludzi przyjmujących leki przeciwzakrzepowe, więc takie osoby powinny zapytać lekarza. Nattokinaza pochodzi z soi. Toksyczność ostrą i genotoksyczność badano w opisanym tu źródle na myszach i w testach komórkowych, co niczego nie dowodzi o ludziach. Statusu prawnego i zasad antydopingowych nie sprawdziliśmy na stronach urzędowych.
Co z tego wynika
Nie kupiłbym nattokinazy w nadziei na czyste tętnice. Najdłuższa próba nie znalazła efektu na miażdżycę, a ciśnienie zmienia się o kilka mmHg, co mierzy się lepiej domowym ciśnieniomierzem i rozmową z lekarzem. Jeśli bierzesz leki na krzepliwość, nie dodawaj jej bez konsultacji.