Co to jest i po co ludzie to biorą
Czosnek jest przyprawą, ale w badaniach podawano go jako proszek, olej, wyciąg z czosnku czarnego (starzonego) i tabletki dojelitowe. Interesowano się nim głównie ze względu na możliwy wpływ na serce i naczynia, czyli cholesterol i ciśnienie krwi. Za większość działania surowego, zmiażdżonego czosnku odpowiada według badaczy allicyna, a ile jej trafia do organizmu, zależy od preparatu.
Co pokazują badania
Dla ciśnienia są dwie metaanalizy. Metaanaliza 20 prób (łączy wyniki wielu badań) na 970 osobach pokazała spadek ciśnienia skurczowego średnio o 5,1 mmHg względem placebo. U osób z nadciśnieniem było to 8,7 mmHg. Nowsza metaanaliza 108 prób (7137 osób, dorośli w różnym stanie zdrowia) dała mniejszą wartość, 3,7 mmHg. W próbie z czosnkiem czarnym u osób z nadciśnieniem I stopnia, które już brały leki, spadek wyniósł tylko 1,8 mmHg, a wyciąg dostarczył producent, którego pracownicy są współautorami pracy.
Z cholesterolem jest podobnie. Ta sama duża metaanaliza pokazała spadek LDL o 5,9 mg/dl i całkowitego cholesterolu o 10,2 mg/dl. To niewiele. W próbie SPORT 190 osób z podwyższonym ryzykiem sercowo-naczyniowym przez 28 dni brało niską dawkę rosuwastatyny, placebo albo jeden z sześciu suplementów. Rosuwastatyna obniżyła LDL o 35,2 punktów procentowych więcej niż placebo, a czosnek nie dał istotnej różnicy wobec placebo. Badanie było jednostronnie zaślepione i sfinansowane przez producenta rosuwastatyny.
Metaanaliza 10 badań nie znalazła związku suplementów z czosnku z ryzykiem raka (RR 0,97, przedział 0,84-1,12). W 7-letniej próbie w regionie Chin o wysokim ryzyku raka żołądka (czosnek jako wyciąg i olej, w układzie z witaminami i leczeniem H. pylori) spadek zachorowań po czosnku nie był istotny (0,81, przedział 0,57-1,13). Spadek zgonów z powodu raka żołądka autorzy opisali jako istotny, ale przedział ufności sięgał granicy (0,66, przedział 0,43-1,00), więc to wynik na granicy i dotyczy chińskiej populacji wysokiego ryzyka, nie ogółu.
Jakość preparatu ma znaczenie. Badanie biodostępności wykazało, że w tabletkach dojelitowych allicyna docierała do organizmu w 36-104% w porównaniu z surowym czosnkiem, a po posiłku bogatym w białko spadała do 22-57%.
Dawki, które badano
Preparaty różnią się tak bardzo, że nie ma jednej dawki badawczej. W przytoczonej próbie z czosnkiem czarnym było to 0,25 mg S-allilocysteiny dziennie przez 12 tygodni. To opis badania, nie zalecenie. NCCIH pisze, że doustny czosnek stosowano w badaniach nawet przez 7 lat.
Kto powinien uważać
Według NCCIH suplementy z czosnku mogą zwiększać ryzyko krwawienia. Powiedz o nich lekarzowi przed operacją i jeśli bierzesz leki przeciwzakrzepowe lub aspirynę. Częste skutki uboczne to zapach z ust i ciała, bóle brzucha, gazy i nudności. Ciąża i karmienie to osobna sprawa, bo NCCIH ostrzega przed ilościami większymi niż w jedzeniu. Status prawny i zasady antydopingowe nie były tu sprawdzane na stronach urzędowych, więc zweryfikuj je samodzielnie.
Co z tego wynika
Jeśli jesz czosnek w kuchni, nie ma powodu dokładać kapsułek w nadziei na lepsze serce. Efekty na cholesterol są małe, a w próbie z lekiem czosnek przegrał z rosuwastatyną i nie wyróżnił się od placebo. Przy nadciśnieniu jest jakiś sygnał, ale to ciśnieniomierz i lekarz decydują, a nie tabletka. Przed zabiegiem chirurgicznym powiedz o suplemencie lekarzowi. Oświadczenia UE dla czosnku w załączniku nie znaleziono.