Co to jest i po co ludzie to biorą
Karczoch jadamy jako warzywo, ale w badaniach z udziałem ludzi podawano wyciąg z liści (Cynara scolymus), a nie z główki. Według autorów jednej z metaanaliz wyciąg z liści jest znany w medycynie ludowej jako środek chroniący wątrobę, a badania sprawdzały go głównie pod kątem cholesterolu i enzymów wątrobowych.
Co pokazują badania
Dla cholesterolu jest metaanaliza z 2018 roku. Metaanaliza 9 prób na 702 osobach pokazała spadek cholesterolu całkowitego średnio o 17,6 mg/dl i LDL o 14,9 mg/dl, bez zmiany HDL. Im wyższy był wyjściowy LDL, tym większy spadek. To średnio około 80 osób na próbę. W sieciowej metaanalizie 131 prób różnych środków roślinnych karczoch wypadł lepiej niż placebo, ale autorzy za najskuteczniejsze uznali bergamotę i czerwony ryż.
Dla wątroby sprawa jest węższa, bo badano prawie wyłącznie chorych. Metaanaliza 5 prób na 333 osobach ze stłuszczeniem wątroby wykazała niższe ALT i AST. Druga, 8 prób, potwierdziła spadek enzymów, głównie u osób ze stłuszczeniem. Mała próba pilotażowa na 100 osobach z rozpoznanym stłuszczeniem (ukończyło 90) przez 2 miesiące dała podobny wynik, ale na tak krótkim i małym badaniu nie opiera się mocnych wniosków. To nie jest dowód dla zdrowych.
Z ciśnieniem krwi jest gorzej. Metaanaliza 8 prób nie znalazła wpływu w całej grupie. Spadek (około 3 mmHg dla skurczowego i 2 mmHg dla rozkurczowego) pojawił się tylko w podgrupie z nadciśnieniem. W próbie na 40 chorych, którzy brali też kaptopryl, poprawił się BMI, a autorzy sami piszą, że potrzeba więcej badań.
Wyniki o działaniu antyoksydacyjnym pochodzą głównie z doświadczeń na zwierzętach i komórkach. Przegląd znalazł tylko dwa badania na ludziach, bez zmian lub z niewielką poprawą. Prace zwierzęce (23 badania) i komórkowe nie mówią nic o ludziach.
Dawki, które badano
W próbie ze stłuszczeniem wątroby było to 600 mg wyciągu dziennie przez 2 miesiące, w badaniu z nadciśnieniem 500 mg dwa razy dziennie przez 8 tygodni. To opis badań, nie zalecenie. Wyciągi różnią się standaryzacją, więc cyfry z badań trudno porównać z etykietą.
Kto powinien uważać
Dane o bezpieczeństwie są cienkie. W próbie pilotażowej z 2018 roku nie zgłoszono działań niepożądanych, ale to 90 osób przez dwa miesiące. W użytych źródłach nie ma opisu interakcji z lekami ani danych z ciąży i karmienia, więc w tych sytuacjach zapytaj lekarza. Statusu prawnego i zasad antydopingowych nie sprawdziliśmy na stronach urzędowych, więc zweryfikuj je sam.
Co z tego wynika
Spadek LDL o około 15 mg/dl w metaanalizie jest skromny, a próby były małe. Jeśli masz podwyższony cholesterol lub enzymy wątrobowe, najpierw badania i lekarz. Do tego czasu suplement to co najwyżej dodatek, nie zamiennik. Dla zdrowych osób z prawidłowymi wynikami nie znaleźliśmy badań. Autoryzowanego oświadczenia UE dla karczocha w załączniku nie ma.