Co to jest i po co ludzie to biorą
Kwas alfa-liponowy (ALA) to związek, który komórki wytwarzają same i który pomaga w przemianach energii. Rozpuszcza się zarówno w wodzie, jak i w tłuszczach, dlatego producenci piszą, że dociera do wszystkich komórek. W suplementach reklamowany jest jako przeciwutleniacz, pomocnik w odchudzaniu i „na cukier".
Dużo badań ma ALA u chorych na cukrzycę, a mało u zdrowych dorosłych, więc to ważne, kogo dotyczy dany wynik.
Co pokazują badania
Masa ciała: metaanaliza 12 badań pokazała spadek o 0,69 kg i BMI o 0,38, ale bez wpływu na obwód talii. Autorzy ocenili to jako niewielki efekt, który nie wydaje się opłacalny. W 24-tygodniowej próbie na 81 osobach z nadwagą 600 mg dziennie obniżyło BMI o 0,8 względem placebo, ale nie zmieniło poziomu trójglicerydów, który był głównym celem badania. Największe spadki masy zgłoszono u kobiet i osób z otyłością.
Dla mężczyzn w wieku rozrodczym ciekawsza jest jakość nasienia. Metaanaliza 5 prób z randomizacją objęła 250 mężczyzn w wieku 28-40 lat i wykazała po średnio trzech miesiącach mniej nieprawidłowych plemników i lepszą ruchliwość. Nie zmieniły się objętość ejakulatu, stężenie plemników ani istotnie odsetek ciąż (RR 2,28, przedział 0,66-7,85). Jeśli starasz się o dziecko, to rozmowa z lekarzem, a nie samoleczenie.
Migrena: przegląd 22 badań o różnych suplementach, w tym magnezie i koenzymie Q10, wskazał, że ALA zmniejszał częstość napadów (MD -1,24) i nasilenie (MD -0,38). To jeden wiersz w dużej tabeli, nie osobne duże badanie.
U osób z cukrzycą badanie na 52 osobach z neuropatią pokazało po 12 tygodniach 600 mg mniejszą agregację płytek i niższy cholesterol. Próba na 70 osobach z 1200 mg przez 8 tygodni obniżyła ox-LDL (utleniony „zły" cholesterol), ale nie zmieniła lipidów ani glikemii. Wnioski dotyczą chorych, a nie zdrowych.
Nie ma wpływu na żelazo. Metaanaliza 10 badań nie wykazała zmian ferrytyny ani hemoglobiny u ogółu uczestników.
Dawki, które badano
W badaniach: 600 mg dziennie (12-24 tygodnie) lub 1200 mg dziennie (8 tygodni). Autorzy metaanalizy o masie ciała napisali, że 1200 mg dziennie jest dawką bezpieczną, ale to ich wniosek z przeglądu, nie oficjalny limit. To dawki z badań, nie zalecenie.
Kto powinien uważać
W badaniach nie zgłoszono poważnych zdarzeń niepożądanych, w tym w grupie z cukrzycą leczonej gabapentyną lub pregabaliną. Skoro 600 mg hamowało agregację płytek w laboratorium, osoby na lekach rozrzedzających krew powinny zapytać lekarza. Chorzy na cukrzycę również. Dla ciąży brak danych w przeczytanych źródłach. Część prób testowała ALA w mieszankach z innymi składnikami, więc nie wiadomo, co za efekt odpowiada.
Co z tego wynika
ALA daje niewielkie zmiany masy ciała, a pozostałe wyniki pochodzą z małych lub mieszanych badań. Naszym zdaniem nie ma powodu brać go jako suplement „na starzenie" ani na odchudzanie. Jedynie przy problemach z płodnością warto omówić go z lekarzem, bo to jedyny obszar, gdzie metaanaliza dotyczy młodych mężczyzn.