Co to jest i po co ludzie to biorą
Berberyna to alkaloid roślinny, czyli związek wyciągany między innymi z kłączy rośliny Coptis chinensis. Sprzedaje się ją jako sposób na obniżenie cukru i cholesterolu oraz na szczuplejszą sylwetkę. Są badania na ludziach, w których zmieniały się wyniki krwi, i o nich ta strona.
Co pokazują badania
Najmocniejszy materiał to metaanalizy badań z randomizacją. Zbiorcza analiza z 2022 roku pokazała, że berberyna obniżała trójglicerydy o 23,7 mg/dl, cholesterol całkowity o 20,6 mg/dl i cholesterol LDL, czyli „zły", o 9,6 mg/dl. Glukoza na czczo spadała o 7,7 mg/dl, a HbA1c, czyli średni poziom cukru z ostatnich trzech miesięcy, o 0,45 punktu procentowego. Skurczowe ciśnienie krwi było niższe o 5,5 mmHg. Streszczenie metaanalizy nie podaje, jakie grupy badanych objęto, więc nie wiadomo, czy wyniki dotyczą osób zdrowych.
Z masą ciała jest gorzej. Jedna metaanaliza z 12 badań znalazła spadek masy o około 2 kg, druga z 10 badań nie znalazła istotnej zmiany masy, ale odnotowała mniejszy obwód talii (około 2,75 cm). Wynik zależy więc od tego, które prace wzięto do analizy.
Dwa świeże badania z randomizacją wyglądają podobnie. W 12-tygodniowej próbie z cukrzycą typu 2 berberyna razem z cynamonem obniżyła glukozę na czczo, HbA1c i LDL względem placebo, więc nie wiadomo, który składnik zadziałał. W próbie na 49 osobach z nadwagą i podwyższoną glukozą na czczo preparat berberyny z fosfolipidem obniżył po dwóch miesiącach glikemię, insulinę, cholesterol całkowity i trójglicerydy względem placebo, a zdarzeń niepożądanych nie zgłoszono. Druga próba była mała i krótka.
Dla stanu zapalnego metaanaliza 18 badań na 1600 osobach pokazała niższe CRP (o 1,33 mg/l), IL-6 i TNF-alfa, ale objęła łącznie berberynę i berberys, czyli inną roślinę. Autorzy zastrzegają niską jakość części badań i dużą niejednorodność. Osobna metaanaliza 12 badań, tylko o berberynie, dała mniejszy spadek CRP (o 0,42 mg/l) i brak zmian enzymów wątrobowych ALT i AST.
Dawki, które badano
Dwie cytowane próby podawały 1100 mg dziennie (dwie tabletki po 550 mg) przez 2 miesiące oraz 1200 mg dziennie w porcjach, razem z cynamonem, przez 12 tygodni. Autorzy metaanalizy wyliczyli, że dla trójglicerydów, cholesterolu całkowitego i masy ciała najskuteczniejsze było około 1 g dziennie, a dla insuliny 1,8 g. To dawki z badań, nie zalecenie. Wstęp do pilotażowej pracy nad formami berberyny (pięciu mężczyzn) opisuje, że berberyna słabo się wchłania, a przy wyższych dawkach częściej pojawiają się dolegliwości żołądkowo-jelitowe.
Kto powinien uważać
To nie jest łagodny suplement. W metaanalizie trzech badań nad nawrotami gruczolaków jelita grubego (1076 pacjentów) zdarzeń niepożądanych było prawie trzy razy więcej niż przy placebo (RR 2,91), głównie zaparć, bez poważnych powikłań. Przegląd toksyczności suplementów opisuje, że berberyna hamuje kanały potasowe w mięśniu serca, co wiąże się z wydłużeniem odstępu QT i groźną arytmią. Jeśli masz problemy z sercem, bierzesz leki na cukrzycę, cholesterol albo na rytm serca, najpierw zapytaj lekarza. Dla ciąży i karmienia nie znaleźliśmy w przeczytanych źródłach żadnych danych.
Co z tego wynika
W badaniach berberyna zmieniała wyniki krwi, ale nie powinieneś sam zastępować nią leczenia ani brać jej bez badań: najpierw zrób lipidogram i glukozę, żeby wiedzieć, czy w ogóle masz co poprawiać. W przeczytanych źródłach nie ma danych o korzyści dla osób z prawidłowymi wynikami, a ostrzeżenie o rytmie serca zostaje.