Co to jest i po co ludzie to biorą
Zanim przeczytasz o enzymie z ananasa, rozdziel dwie rzeczy. Bromelaina połykana w kapsułce to jedno. Bromelaina przykładana na ranę, by skrócić czas jej oczyszczania z martwej tkanki, to drugie i badania na nią nie mówią nic o suplemencie. Tu chodzi tylko o tę pierwszą.
Bromelaina to mieszanina enzymów trawiących białka, wyciągana z łodygi ananasa. W badaniach podawano ją doustnie między innymi po zabiegach stomatologicznych, przy stanach zapalnych i osobom z cukrzycą.
Co pokazują badania
Najwięcej konkretów jest dla sytuacji po usunięciu zęba mądrości. Metaanaliza czterech badań wykazała, że bromelaina nieznacznie zmniejszała ból (różnica 0,38 punktu), obrzęk i szczękościsk, czyli trudność w otwieraniu ust. Przedziały ufności były szerokie, a dolna granica dla obrzęku i szczękościsku ledwo mijała zero. Autorzy piszą, że potrzebne są lepsze badania. To krótka, jednorazowa sytuacja po zabiegu, więc nie przenosi się na przewlekłe bóle.
Szerszy przegląd z 2023 roku objął 54 prace, z czego 39 weszło do metaanaliz. Ból po doustnej bromelainie (9 badań) był mniejszy o 0,27 punktu na skali bólu, czyli różnica istotna statystycznie, ale mała. Przegląd uznał też, że bromelaina może pomagać przy zapaleniu zatok, ale nie przy chorobach sercowo-naczyniowych. Autorzy ocenili jakość badań jako umiarkowaną i nie zgłosili poważnych zagrożeń zdrowotnych. Ten sam przegląd opisał też bromelainę przykładaną na ranę, która skracała czas jej oczyszczania o niemal 7 dni. To lek stosowany miejscowo, nie suplement.
O stanie zapalnym we krwi mówi przegląd siedmiu badań. W większości prac wskaźniki zapalne spadały, ale autorzy określili efekt jako niespójny, bo badania różniły się grupami, dawkami i tym, co mierzono. Przegląd badań na komórkach pokazuje, że bromelaina obniża cząsteczki zapalne w hodowlach. Hodowla komórek nie jest dowodem na to, co dzieje się u człowieka.
Przy sercu i cukrzycy wynik jest negatywny. W eksploracyjnym badaniu 68 osób z cukrzycą 1050 mg dziennie przez 12 tygodni nie zmieniło istotnie fibrynogenu, lipidów, ciśnienia, glukozy ani CRP. Autorzy zaznaczają, że grupy różniły się fibrynogenem już przed badaniem, co mogło wpłynąć na wynik. Z kolei w małej próbie na 28 osobach po operacji dziąseł krwawienie przy sondowaniu było po 4 tygodniach mniejsze w grupie bromelainy (0 procent wobec 35,7 procent), ale wskaźnik zapalenia dziąseł się nie różnił.
Dawki, które badano
Przegląd siedmiu badań z 2023 roku wskazuje 200-1050 mg dziennie, od tygodnia do 16 tygodni. W próbie po zabiegu na dziąsłach było to 500 mg dwa razy dziennie przez tydzień. To dane z badań, nie zalecenie, a preparaty różniły się aktywnością enzymu.
Kto powinien uważać
Zgłaszane działania niepożądane to wzdęcia, nudności i bóle głowy, głównie łagodne (w przeglądzie siedmiu badań 11 osób zgłosiło działania niepożądane, a dwie przerwały leczenie). W otwartych źródłach nie znaleźliśmy opisu interakcji z lekami rozrzedzającymi krew, więc jeśli je bierzesz albo masz planowany zabieg, zapytaj lekarza. Brakuje też danych o ciąży. Statusu prawnego i zasad antydopingowych nie sprawdzaliśmy na stronach urzędowych.
Co z tego wynika
Efekt jest mały i dotyczy głównie krótkiego okresu po zabiegu stomatologicznym. Na zakwasy, stawy i serce brakuje przekonujących dowodów, a w jedynej znalezionej próbie u osób z cukrzycą efektu nie było. Naszym zdaniem nie ma powodu, żeby brać bromelainę na stałe. Jeśli chcesz sprawdzić ją po zabiegu, zapytaj o to stomatologa.