Co to jest i po co ludzie to biorą
Gotu kola to angielska nazwa wąkroty azjatyckiej, rośliny, którą metaanaliza z 2017 roku opisuje jako zielarski „tonik mózgu” z medycyny ajurwedyjskiej.
Metaanaliza nie potwierdza działania na pamięć. Wyniki o skórze i zmarszczkach dotyczą preparatów nakładanych na skórę, więc z kapsułką nie mają nic wspólnego.
Co pokazują badania
O pamięci mówi wspomniana metaanaliza (łączy wyniki wielu badań). Objęła pięć prób z samą wąkrotą i sześć z produktami zawierającymi wąkrotę. Nie znalazła istotnej różnicy względem placebo w żadnej dziedzinie funkcji poznawczych. Wyszło za to, że godzinę po dawce uczestnicy byli bardziej czujni (wielkość efektu 0,71, przedział ufności od 0,01 do 1,41) i mniej złoszczący się. Przedział ufności zaczynający się niemal od zera pokazuje, jak kruchy jest ten wynik. Autorzy zaznaczają, że dawki i preparaty były nieporównywalne, i piszą, że nie ma mocnych dowodów na poprawę funkcji poznawczych.
Drugie źródło to próba na 60 osobach w średnim wieku 75 lat z łagodnymi zaburzeniami poznawczymi. Przez 12 tygodni ćwiczyły one, część z dodatkiem 500 mg ekstraktu dwa razy dziennie. Poprawa funkcji poznawczych była taka sama z wąkrotą i bez niej. Autorzy piszą, że wąkrota nie dała dodatkowego efektu, choć mogła wzmocnić efekt ćwiczeń na funkcje wykonawcze przez obniżenie TNF-α, markera zapalnego. Dotyczy to starszych osób z zaburzeniami, nie młodego zdrowego mężczyzny.
Jeśli chodzi o lęk, badanie z 2000 roku objęło 40 zdrowych osób, które dostały jednorazowo 12 g ziela albo placebo. Odruch wzdrygnięcia po głośnym dźwięku był słabszy po 30 i 60 minutach. Samoocena nastroju, tętno i ciśnienie się nie zmieniły. Autorzy nazywają to wstępnymi wynikami i zaznaczają, że nie wiadomo, czy ma to znaczenie przy zaburzeniach lękowych.
Wątek skórny jest szeroki, ale przegląd zmarszczek obejmuje kremy i żele nakładane na skórę. Nie ma on nic do powiedzenia o suplemencie.
Dawki, które badano
Jednorazowo 12 g w badaniu startle i 500 mg ekstraktu dwa razy dziennie przez 12 tygodni w próbie u starszych osób. Preparaty i dawki w innych badaniach są bardzo różne. To dane z badań, nie zalecenie. Górnej granicy bezpieczeństwa nie podano, bo żadnego urzędowego źródła nie otwarto.
Kto powinien uważać
W badaniach z metaanalizy nie zgłoszono działań niepożądanych, ale prób było niewiele. Jest za to opis przypadku uszkodzenia wątroby u dziecka po wąkrocie. Jeden przypadek niczego nie dowodzi, ale przy chorobach wątroby albo lekach obciążających wątrobę nie ma powodu ryzykować. Interakcji z lekami nie znaleziono w badaniach, co nie znaczy, że ich nie ma. Ciąża i karmienie to grupy bez danych. Status prawny i anty-doping nie były tu sprawdzane na stronach urzędowych, więc zweryfikuj je samodzielnie.
Co z tego wynika
Na pamięć wąkrota nie ma poparcia, bo metaanaliza jest negatywna, a próba na starszych osobach nie pokazała dodatku do ćwiczeń. Na stres jest jedna próba, która zmierzyła odruch, a nie samopoczucie. Przy trudnościach z pamięcią lub nastrojem zacznij od rozmowy z lekarzem.