Filtry SPF są testowane z warstwą 2 mg kremu na centymetr kwadratowy skóry. Przegląd literatury pokazuje, że w prawdziwym życiu ludzie nakładają zwykle od 0,39 do 1,0 mg na cm². Ochrona spada wtedy znacznie poniżej wartości z opakowania. Jeden z głównych błędów nie dotyczy więc wyboru kremu, tylko ilości. Dlatego ten tekst zaczyna od tego, jak używać, a potem mówi, co sprawdzić na etykiecie. Nie polecamy żadnej marki i nie podajemy cen.
Po co ci to w ogóle
Argument z wyglądu ma dobre podstawy. W badaniu z Nambour w Australii 903 dorosłych poniżej 55 lat przydzielono losowo do codziennego używania kremu z filtrem szerokiego spektrum lub do używania go według uznania. Po 4,5 roku starzenie skóry było o 24% mniejsze w grupie codziennej (względna szansa 0,76, przedział ufności 0,59-0,98). Autorzy piszą o niekompletnych danych i umiarkowanej mocy badania. Przedział ufności sięga prawie jedności, więc wynik nie jest przesądzający, ale to randomizowana próba, czyli taka, w której o grupie decyduje los.
Jest też zastrzeżenie. Nambour leży na szerokości geograficznej 26° południowej, znacznie bliżej równika niż Polska. To uwaga redakcji, nie wniosek badaczy. Nie wiadomo, czy ten sam efekt uzyskasz przy znacznie mniejszej ekspozycji, więc nie traktuj liczby 24% jak obietnicy. Rozsądniej przyjąć, że kierunek jest sensowny, a rozmiar efektu zależy od tego, ile słońca dostajesz.
Filtr to również temat zdrowotny, nie tylko kosmetyczny. Jeśli masz zmieniające się znamię albo ranę, która się nie goi, nie szukaj odpowiedzi w kosmetykach. Idź do lekarza.
Co sprawdzić na etykiecie
NHS podaje trzy konkretne kryteria. Pierwsze to współczynnik SPF co najmniej 30, który mierzy ochronę przed promieniowaniem UVB. Drugie to ochrona UVA na poziomie co najmniej czterech gwiazdek albo znak UVA w kółku, który oznacza spełnienie normy UE. Trzecie to data ważności. Symbol otwartego słoiczka z literą M i liczbą pokazuje, ile miesięcy krem nadaje się do użycia po otwarciu.
Do tego dochodzą trzy nasze uwagi, które są opinią, nie zaleceniem źródła. Sprawdź, czy konsystencja ci odpowiada, bo krem, którego nie lubisz, przestaniesz stosować. Jeśli masz tłustą skórę, szukaj lekkich formuł. Naszym zdaniem dobry filtr to taki, który nałożysz każdego dnia, i ta zasada waży więcej niż różnica między SPF 30 a 50.
Wyższy współczynnik nie jest bezwartościowy. Przegląd literatury wskazuje, że wczesne ponowne nałożenie albo bardzo wysokie SPF (70-100) mogą częściowo zrekompensować zbyt cienką warstwę. To jednak obejście, a nie zalecenie. Pewniejsza jest po prostu wystarczająca ilość.
Co znaczą SPF i gwiazdki
SPF mierzy ochronę przed promieniowaniem UVB. Według NHS skala SPF biegnie od 2 do 50+. Gwiazdki oceniają ochronę przed UVA, a produkt, który chroni przed obydwoma rodzajami promieniowania, nazywa się często szerokospektralnym. W badaniu z Nambour używano właśnie kremu szerokiego spektrum. Dlatego sama liczba SPF to za mało, a gwiazdki lub znak UVA też mają znaczenie.
Typowe błędy
Autorzy przeglądu wymieniają jeszcze dwa problemy poza zbyt cienką warstwą. Pierwszy to pominięte miejsca. Drugi to nakładanie kremu dopiero wtedy, gdy skóra już dostała promieniowania, bo wcześniejsza ekspozycja zmniejsza efekt ochronny. Dlatego krem nakłada się przed wyjściem z domu, a nie po godzinie jazdy na rowerze.
Trzeci błąd siedzi w głowie. Autorzy piszą, że obecne oznaczenia zawyżają realną ochronę, co może prowadzić do poczucia, że można dłużej przebywać na słońcu. NHS mówi to samo prościej. Nie spędzaj w słońcu więcej czasu, niż spędziłbyś bez kremu.
Ile nakładać
Dokładnej liczby dla twarzy w tych źródłach nie ma. NHS podaje, że dorośli powinni zużyć około 6-8 łyżeczek na całe ciało, i zaznacza, że zbyt cienka warstwa zmniejsza ochronę. Dla samej twarzy nie znaleziono w opisanych źródłach równoważnej wartości, więc jej nie podajemy.
Praktyczny wniosek jest taki, żeby nakładać więcej, niż wydaje się potrzebne. To wniosek redakcji, nie wynik pomiarów. Opiera się na tym, że według NHS większość osób nakłada za mało.
Nie zapomnij o szyi, uszach i, jeśli masz przerzedzone włosy lub ich nie masz, o skórze głowy. NHS zaznacza, że w takim wypadku lepszy od kremu jest kapelusz z szerokim rondem.
Kiedy poprawiać
NHS radzi nakładać krem dwa razy, jeśli wychodzisz na tyle długo, że możesz się spalić. Pierwszy raz 30 minut przed wyjściem, drugi tuż przed. NHS zaleca też poprawianie co 2 godziny, bo słońce wysusza krem na skórze, a po kąpieli, wytarciu ręcznikiem lub spoceniu poprawka jest potrzebna od razu, nawet przy kremie wodoodpornym. Autorzy przeglądu proponują prostszą wersję. Nałóż przed ekspozycją i popraw raz w ciągu godziny.
Te zalecenia dotyczą dłuższego pobytu na słońcu. Naszym zdaniem przy krótkiej drodze do pracy nie ma sensu poprawiać co dwie godziny, ale w górach, nad wodą, na rowerze i podczas treningu w słońcu poprawka ma już sens.
Krem z filtrem a reszta rutyny
Naszym zdaniem filtr to ostatni krok porannej pielęgnacji, po kremie nawilżającym. Jeśli używasz retinoidu, zapytaj lekarza lub farmaceutę, jak go łączyć z filtrem. Szerzej opisano to w tekście o prostej rutynie pielęgnacji. Na tle innych popularnych praktyk wygląda to nudno. Porównanie praktyk jest w tekście o looksmaxxingu.
Kto powinien uważać
Podrażnienia lub wysypka po kremie, zmieniające się znamiona i często powtarzające się oparzenia słoneczne to powody, żeby pójść do lekarza. Jeśli bierzesz leki, które według ulotki uwrażliwiają na światło, zapytaj lekarza lub farmaceutę o ochronę przed słońcem.
Krem z filtrem nie zastępuje cienia, ubrania z długim rękawem i okularów. NHS wprost mówi, żeby nie polegać wyłącznie na kremie, i dodaje, żeby nie spędzać w słońcu więcej czasu tylko dlatego, że go nałożyłeś.
Lista kontrolna na sklep i na dom
Pamiętaj, że to kryteria ogólne, a nie rekomendacja produktu. Ten tekst nie wskazuje marek, więc wybór konkretnego kremu zostaje po twojej stronie, zgodnie z listą powyżej.
Przed zakupem sprawdź SPF 30 lub więcej, ochronę UVA co najmniej cztery gwiazdki lub znak UVA w kółku, datę ważności i symbol otwartego słoiczka, a potem kup taki, którego konsystencję zniesiesz każdego ranka. W domu nakładaj dużo, poprawiaj po kąpieli lub spoceniu i co dwie godziny w intensywnym słońcu.
