Co to jest i po co ludzie to biorą
Efedryna została zakazana w suplementach w Stanach Zjednoczonych w 2004 roku, a od tego czasu pojawiło się wiele badań nad gorzką pomarańczą. Jej główny składnik, p-synefryna, budową przypomina efedrynę, i to na tym podobieństwie opiera się cała reklama. Ludzie biorą ją, żeby schudnąć, mieć więcej energii przed treningiem i mniej jeść.
Samo podobieństwo chemiczne niczego nie dowodzi. Trzeba patrzeć, co się stało z ludźmi w badaniach.
Co pokazują badania
Najlepszym źródłem jest metaanaliza 18 prób z placebo, czyli zbiorcza analiza wielu badań. Po dłuższym stosowaniu masa ciała w grupie z synefryną nie spadła w sposób istotny statystycznie i nie zmienił się skład ciała. Autorzy napisali wprost, że nie ma dowodu na ułatwianie odchudzania. To wynik dla odchudzania, na którym opiera się sprzedaż, i jest negatywny.
Drugi wątek to wysiłek. Badanie na 15 elitarnych kolarzach podało im jednorazowo 3 mg/kg synefryny albo placebo godzinę przed testem na rowerze. Tempo utleniania tłuszczów podczas wysiłku było wyższe po synefrynie, a wydatek energii i tętno się nie zmieniły. Podobnie wyszło w mniejszej próbie na 13 zdrowych osobach, gdzie synefryna, kofeina i ich połączenie podniosły maksymalne tempo utleniania tłuszczów. Trzeba jednak rozumieć, co to znaczy. Organizm w czasie jednego testu spalał procentowo więcej tłuszczu, ale nikt nie mierzył, czy po tygodniach ubywało go z ciała.
O bezpieczeństwie badania mówią niejednoznacznie. W próbie krzyżowej na 18 zdrowych osobach (każdy dostawał i preparat, i placebo) dawka 49 mg p-synefryny nie zmieniła tętna, ciśnienia skurczowego ani zapisu EKG w ciągu 8 godzin. Przegląd z 2017 roku uznaje synefrynę w zwykłych dawkach za bezpieczną i niedziałającą jak stymulant, powołując się na około 30 badań. Z kolei wspomniana metaanaliza z 2022 roku zebrała dane z dłuższego stosowania i pokazała wzrost ciśnienia skurczowego o 6,37 mmHg (przedział ufności 1,02-11,72) oraz rozkurczowego o 4,33 mmHg, a autorzy napisali, że synefryna wydaje się podnosić też tętno. Różnica wynika zapewne z tego, że pojedyncza dawka u zdrowych osób to co innego niż tygodnie przyjmowania. Nie rozstrzygam tego sporu, bo nie mam dostępu do pełnych tekstów.
Dawki, które badano
Kolarze dostali jednorazowo 3 mg na kilogram masy ciała. Zdrowi ochotnicy w badaniu bezpieczeństwa dostali 49 mg p-synefryny w ekstrakcie z gorzkiej pomarańczy. W metaanalizie dawki i czas stosowania były różne i streszczenie ich nie podaje. To opis badań, nie zalecenie, a górnej granicy bezpiecznej dawki nie podano, bo nie otwarto źródła, które by ją określało.
Kto powinien uważać
Jeśli masz nadciśnienie, arytmię albo inną chorobę serca, wynik metaanalizy z 2022 roku jest powodem, żeby zapytać lekarza przed jakimkolwiek spalaczem. To samo dotyczy osób biorących leki na ciśnienie. Kofeina i inne składniki mieszanek odchudzających mogą działać razem, a badania dotyczyły głównie pojedynczej synefryny. Dla ciąży i karmienia nie znaleziono danych. Sportowcy startujący w zawodach z kontrolą antydopingową powinni sprawdzić aktualną listę WADA na wada-ama.org, bo ja jej tu nie otwierałem.
Co z tego wynika
Na odchudzanie synefryna nie ma dowodów, a najlepsza analiza zbiorcza pokazuje raczej wzrost ciśnienia niż spadek wagi. Zaczynając odchudzanie, zyskasz więcej na deficycie kalorii i ruchu niż na tej kapsułce. Jeśli mimo to rozważasz ją przed treningiem, zmierz ciśnienie i zapytaj lekarza, bo wątpliwości dotyczą dokładnie serca.